Czym jest ślub ekumeniczny? To jeden z najciekawszych ceremoniałów zawarcia związku małżeńskiego, podczas którego dwie kochające się osoby, pochodzące z różnych kultur i często wyznań pragną zawrzeć ślub. Jego inność i odmienność sprawia, że coraz więcej osób zastanawia się czy osoby pochodzące z dwóch odmiennych kultur mogą stanąć na ślubnym kobiercu. Oczywiście, że tak. Jednak, aby faktycznie mogli sobie powiedzieć TAK, wiele formalności powinni spełnić.
Przygotowanie tego rodzaju ceremonii wcale nie jest proste i wymaga sporo czasu i poświęcenia, aby narzeczeni mogli wziąć ślub ekumeniczny. Bo wszystko jest proste, jeśli wywodzimy się z tego samego kręgu kulturowego i religijnego. Wtedy znane są wszystkim przyjęte tradycje, formalności i obrzędy. Ślub ekumeniczny to nic innego jak małżeństwo mieszane dwóch osób różnego wyznania lub osoby wierzącej z niewierzącą. Jak to wygląda w praktyce i jakie należy spełnić wymagania? Czym jest ślub ekumeniczny? Dlaczego czasem księżą odmawiają udzielenia ślubu ekumenicznego? O wyjaśnienie zawiłych przepisów kanonicznych poprosiliśmy zaprzyjaźnionego duchownego.
Co zrobić, gdy nasz partner lub partnerka są innego wyznania, religii czy osobą niewierzącą?
Decyzja o formie zawarcia związku małżeńskiego pozostaje w gestii samych narzeczonych. Natomiast to, czy można będzie zawrzeć ślub ekumeniczny, zależy od sytuacji prawnej stron, które zamierzają zawrzeć małżeństwo. Czy gdy nasz partner są innego wyznania, pozostaje nam tylko wybór ceremonii cywilnej, czy może mamy szansę na ten wymarzony ślub w kościele? Sytuacja zdaje się trudna i bez wyjścia. Jednak przecież Kościół się może też zmienia tak jak świat? W końcu słyszymy o ekumenizmie, dialogu międzyreligijnym i wspólnych celebracjach. Czy zatem mamy szansę na ślub mieszany w Kościele Rzymskokatolickim?
Aby dobrze zrozumieć podejście Kościoła do małżeństw mieszanych, trzeba zrozumieć podstawowe pojęcia. Ekumenizm dotyczy relacji z innymi chrześcijanami – prawosławnymi, anglikanami czy różnymi odłamami protestantyzmu. Z kolei dialog międzyreligijny toczy się pomiędzy przedstawicielami innych religii, czyli między chrześcijanami i muzułmanami, buddystami czy żydami.
Katolik zobowiązany jest – pod rygorem ważności związku – do zachowania „formy kanonicznej”, czyli zawarcia małżeństwa przed uprawnionym duchownym. Wyjątkiem są małżeństwa zawierane przez katolików w Kościołach wschodnich (lub innych, których sytuacja kanoniczna jest porównywalna, czyli w Polce np. Kościołem polskokatolickim czy Kościołem Starokatolickim Mariawitów). Małżeństwo zawarte przez katolika w tych Kościołach będzie ważne (o ile nie zachodzą inne przeszkody), choć według naszego Kościoła – niegodziwie zawarte.
Mówiąc o małżeństwach mieszanych czy samym ślubie ekumenicznym, aby wyeliminować błędne, potoczne rozumienie, przede wszystkim należy poznać poprawną terminologię z tym związaną. Otóż, w ogólnym rozumieniu małżeństwa mieszane oznaczają związki pomiędzy dwojgiem ludzi różnych religii lub wyznań. Natomiast w prawodawstwie kościelnym pojęcie to jest dosyć ścisłe i oznacza „małżeństwo między dwiema osobami ochrzczonymi, z których jedna została ochrzczona w Kościele katolickim lub po chrzcie została do niego przyjęta i formalnym aktem od niego się nie odłączyła, druga zaś należy do Kościoła lub wspólnoty kościelnej niemającej pełnej łączności z Kościołem katolickim” (kan. 1124 Kodeksu Prawa Kanonicznego).
Jest to pojęcie małżeństwa mieszanego w sensie ścisłym. Jednakże, prawo kanoniczne przepisom o małżeństwach mieszanych podporządkowuje także dwie inne sytuacje: małżeństwo ze stroną nieochrzczoną (kan. 1086) oraz małżeństwo z osobą, która porzuciła wiarę katolicką (por. kan. 1071, § 1, § 2).
Zgodnie z powyższymi kanonami Kodeksu Prawa Kanonicznego, możemy wyróżnić następujące sytuacje:
- Małżeństwa katolika z niekatolikiem ochrzczonym poza Kościołem katolickim; w tym temacie należy również rozróżnić małżeństwa z wiernymi niekatolickich Kościołów Wschodnich i małżeństwa z wiernymi Kościołów Reformowanych;
- Małżeństwa katolika z osobą nieochrzczoną;
- Małżeństwa katolika z osobą, która została ochrzczona w Kościele katolickim, ale która notorycznie porzuciła wiarę katolicką.
Kim jest katolik a kim akatolik?
Kolejną kwestią poruszaną na forum Kościoła, a która ma wpływ na to czy możemy zawrzeć ślub ekumeniczny jest to, że każdy, kto został ochrzczony w Kościele katolickim lub został do niego przyjęty przez formalne wyznanie wiary i nie odstąpił formalnym aktem od Kościoła. Akatolik zaś to członek wyznania chrześcijańskiego niekatolickiego. Mowa tu o osobach należących np. do:
- Kościołów Reformy — kalwińskiego, luterańskiego, anglikańskiego,
- tzw. Kościołów wolnych — waldensów, metodystów, kwakrów, baptystów itp., zaliczymy tu też większość sekt protestanckich i
- Kościoły wschodnie niebędące w pełnej wspólnocie z Kościołem katolickim (Kościół prawosławny, bizantyjski, koptyjski itp.).
Czy zatem jest szansa na ślub ekumeniczny?
Kościół zakłada możliwość zawarcia związku mieszanego (ekumenicznego). Aby do tego doszło, potrzebna jest zgoda władz kościelnych (Kan. 1124 KPK). Zgodnie z kan. 1125 kodeksu prawa kanonicznego, tego rodzaju zezwolenia może udzielić ordynariusz miejsca (biskup), a występuje o nie duszpasterz strony katolickiej odpowiedzialny za formalności przedślubne (proboszcz).
Warunki udzielenia małżeństwa mieszanego wyznaniowo
W przypadku małżeństwa mieszanego wyznaniowo mamy do czynienia z ciekawą sytuacją: gdy jedno z narzeczonych jest katolikiem, drugie z nich nie, to chociaż tylko strona katolicka podlega prawu kanonicznemu, dotyczy ono obu stron (akatolik, wchodząc w relacje z katolikiem, wiąże swoją osobę także z normami Kościoła katolickiego).
Konieczne jest, wobec tego wykonanie niektórych formalności, z których nie może być zwolniona strona niekatolicka. Partner wyznania chrześcijańskiego niekatolickiego również powinien brać czynny i świadomy udział w organizacji ślubu od strony formalnej.
Tak jak przed zawarciem typowego związku małżeńskiego strona katolicka musi przedstawić duszpasterzowi odpowiednie zaświadczenie z parafii chrztu potwierdzające ten fakt, który określa też takie kwestie, jak przyjęcie sakramencie bierzmowania, brak przeszkód do zawarcia małżeństwa (czyli: brak sakramentu kapłaństwa, złożenia publicznych, wieczystych ślubów w instytucie zakonnym, czy zawarcia już wcześniej małżeństwa).
Podobne formalności związane ze ślubem ekumenicznym obowiązują stronę akatolicką. Nie wystarczy bowiem jedynie zapewnienie katolika, że jego partner lub partnerka nie jest ochrzczona i nie jest związana małżeństwem. Koniecznym jest przedstawienie uznawanego publicznie, niebudzącego wątpliwości zaświadczenia o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa.
Prawidłowym będzie dokument wydany przez Kościół lub związek wyznaniowy strony niekatolickiej czy poświadczenie z odpowiedniego urzędu państwowego.
Jeśli kwestie formalne zostały zrealizowane pomyślnie, sakramentu małżeństwa mieszanego wyznaniowo można udzielić po spełnieniu następujących warunków:
- Strona katolicka winna oświadczyć, że jest gotowa odsunąć od siebie zagrożenie utraty wiary, jak również złożyć szczere przyrzeczenie, że uczyni wszystko, co w jej mocy, aby wszystkie dzieci zostały ochrzczone i wychowane w Kościele katolickim;
- Druga strona winna być powiadomiona w odpowiednim czasie o składanych przyrzeczeniach strony katolickiej, tak aby rzeczywiście była świadoma treści przyrzeczenia i obowiązku strony katolickiej;
- Obydwie strony powinny być pouczone o celach oraz istotnych przymiotach i obowiązkach małżeństwa, których nie może wykluczać żadna ze stron.
Strona katolicka musi więc złożyć przyrzeczenie, że zrobi wszystko, aby będąc w związku nie osłabić swej wiary oraz że dzieci będzie się starać wychowywać w wierze katolickiej. Zawarcie takiego małżeństwa ostatecznie jest ryzykiem, które podejmują obie strony.
Zgodnie z kan. 1126 KPK Konferencja Episkopatu powinna zarówno określić sposób składania tych oświadczeń, jak i przyrzeczeń, które są zawsze wymagane. Powinna również ustalić, w jaki sposób ma to być stwierdzone w zakresie zewnętrznym oraz w jaki sposób ma zostać powiadomiona strona niekatolicka.
Kontrowersyjnym tu może wydawać się punkt trzeci: strony powinny być pouczone o celach oraz istotnych przymiotach i obowiązkach małżeństwa. Trzeba pamiętać, że istotnymi elementami małżeństwa jest jedność i nierozerwalność oraz dodatkowo pomiędzy ochrzczonymi — sakramentalność. Najważniejszym celem małżeństwa jest zaś wzajemne dobro małżonków oraz narodziny i wychowanie dzieci.
W różnych kręgach kulturowych, a co za tym idzie w ośrodkach wyznaniowych, poglądy na kwestie małżeństwa mogą być odmienne. Dlatego Kościół, kładzie tak duży nacisk na podkreślenie wszystkich istotnych elementów małżeństwa, także w przypadku małżeństw i ślubów ekumenicznych.
Zaznaczmy, że nie wystarczy jedynie pouczenie stron na temat cech małżeństwa według nauki Kościoła katolickiego. Obie strony muszą być w tej kwestii zgodne i muszą akceptować wszystkie istotne elementy małżeństwa. Jeśli tak jest, wówczas można zawrzeć ważny związek małżeński.
Formalności spełnione, jak teraz może wyglądać ślub ekumeniczny?
Zgodnie z kanonem 1127 w § 3 KPK zarówno po jak i przed udzieleniem sakramentu małżeństwa nie wolno dokonać żadnego innego, religijnego aktu zaślubin (np. w wyznaniu współmałżonka). Należy również zachować formę kanoniczną zawierania małżeństw ekumenicznych, tzn. zaślubiny odbywają się w kościele, w obecności świadka urzędowego (najczęściej będzie nim duszpasterz) oraz dwóch świadków zwykłych.
Jeżeli w danej sytuacji występują uzasadnione trudności, które nie pozwalają na zachowanie formy kanonicznej, ordynariusz miejsca strony katolickiej ma prawo do wydania dyspensy. Powinien on jednak skonsultować się z ordynariusza miejsca, gdzie będzie to małżeństwo zawierane (nie zawsze bowiem małżeństwo jest zawierane w parafii, w której omawia się warunki formalne i przygotowuje dokumenty). Mimo dyspensy musi być zachowana jakaś publiczna forma zawarcia małżeństwa: nie może więc być to np. prywatna przysięga małżeńska złożona pomiędzy narzeczonymi.
Nie ma zezwolenia również na taki obrzęd religijny w postaci ślubu ekumenicznego, w którym uczestniczą aktywnie dwaj duchowni: katolicki i niekatolicki. Jako przyczynę podaje się fakt, że jest to pewnego rodzaju podwójna forma, katolicka i niekatolicka, zawarcia małżeństwa. Zaznaczmy też, że raz zawartego małżeństwa nie można powtarzać, ani poprawiać.
Uroczystość zawarcia małżeństwa mieszanego z osobą wyznania protestanckiego zasadniczo odbywa się poza Mszą świętą. Podczas nabożeństwa odczytuje się Słowo Boże, a następnie małżonkowie składają sobie przyrzeczenia.
Istnieje możliwość udzielenia Komunii świętej każdemu, kto może ją przyjąć. Ewangelik ze względu na inne rozumienie Eucharystii nie ma takiej możliwości, natomiast małżeństwo katolika z osobą wyznania prawosławnego może zostać zawarte podczas Mszy świętej, nie ma także przeszkód do przystąpienia do Komunii przez obie strony.
Aby ślub ekumeniczny z osobą innego wyznania był absolutnie wyjątkowym wydarzeniem, warto zadbać o każdy szczegół uroczystości. Idealnie w tym zakresie sprawdzi się niebadana oprawa muzyczna zarówno samej uroczystości zaślubin jak i przyjęcia weselnego. Jeśli oczekujecie wyjątkowych doznań muzycznych, dobrym pomysłem jest zaangażowanie profesjonalnej grupy muzycznej z Dj’em na wesele, który zapewni najwyższy poziom rozrywki. Tak wyjątkowe wydarzenie jak ślub ekumeniczny zasługują na wyjątkową oprawę muzyczną, która zachwyci wszystkich gości.
A co z osobą nieochrzczoną? Czy jest szansa na ślub ekumeniczny kościelny?
Zgodnie z prawem kościelnym istnieje taka możliwość, jednak po spełnieniu pewnych warunków. Zasadniczo ta sytuacja zrównana jest z małżeństwem z osobą ochrzczoną. Jednak istnieje jednak bardzo istotna różnica. W przypadku poprzednich małżeństw nie istniała tzw. przeszkoda zrywająca. Na zawarcie małżeństwa mieszanego wymagane jest odpowiednie zezwolenie, ale gdyby zawarto takie małżeństwo bez takiego zezwolenia oraz zachowana byłaby forma kanoniczna, takie małżeństwo byłoby ważne, choć niegodziwie zawarte. W przypadku małżeństwa z osobą nieochrzczoną jest inaczej. Małżeństwo z taką osobą, bez odpowiedniej dyspensy, jest nieważne.
Co zrobić, gdy któraś ze stron dokonała apostazji?
W realiach naszego kraju ten typ małżeństw jest na pewno częstszy niż małżeństwa międzyreligijne czy międzywyznaniowe. Należy podkreślić, że w wypadku osoby, która odstąpiła od Kościoła i wiary, względnie publicznie jej nie praktykuje, niebezpieczeństwo naruszenia prawa Bożego jest większe, niż w małżeństwie z osobą wierzącą, ale należącą do braci odłączonych czy niewierzących w dobrej wierze.
Kościół sugeruje zazwyczaj stronie wierzącej odstąpienie od zawierania tego typu małżeństwa. Gdyby jednak ważne powody przemawiały za zawarciem tego rodzaju związku małżeńskiego, konieczne jest również odpowiednie zezwolenie, ponieważ „poza wypadkiem konieczności, nie można bez zezwolenia ordynariusza miejsca asystować przy małżeństwie osoby, która notorycznie porzuciła wiarę katolicką” (kan.1071, § 1, n.4).
W porównaniu do małżeństw mieszanych, wymagania do otrzymania tego typu zezwolenia zostały podniesione. Nie wystarczą tutaj jedynie przyrzeczenia strony katolickiej i poinformowanie o nich drugiej strony; przyrzeczenia musi składać także strona, która porzuciła wiarę katolicką.
Obie strony przyrzekają, że wszystkie dzieci zrodzone z tego małżeństwa będą ochrzczone i wychowane w wierze Kościoła. Strona katolicka przyrzeka, że pozostanie wierna wierze i praktykom Kościoła, oraz że uczyni wszystko, by nie utracić wiary ani nie zobojętnieć w religijności. Strona, która notorycznie odstąpiła od wiary, zobowiązuje się, że nie będzie przeszkadzała współmałżonkowi w wykonywaniu praktyk religijnych, ani odwodziła drugiej strony od wiary. Niezmieniony pozostaje obowiązek pouczenia o celach i istotnych przymiotach małżeństwa, których nie może wykluczyć żadna ze stron. Należy mieć tutaj na uwadze fakt, że strona, która dokonała apostazji, formalnie należy jeszcze do Kościoła katolickiego, stąd warunki stawiane są inne.
Najważniejsza jest Miłość
Sprawa ślubów ekumenicznych i małżeństw mieszanych budzi zawsze wiele pytań i kontrowersji, zwłaszcza gdy praktycznie trzeba załatwiać wszystkie formalności z tym związane. Jednakże, przy minimum dobrej woli każdej ze stron, wszystkie te problemy można rozwiązać. Warto jest wcześniej zapoznać się z wytycznymi swojej wspólnoty religijnej co do możliwości zawarcia małżeństwa ekumenicznego. Ślub tego typu jest znakomitym przykładem, że miłość nie zna granic. Pokazuje wszystkim, że nawet tak duże różnice nie muszą być powodem rozstania — wręcz przeciwnie. Najważniejsze jest ich wzajemne, nieopisane uczucie, które ja będą mogli przekuć w zgodne życie małżeńskie.
Przygotowując tak oryginalną uroczystość, warto zadbać o odpowiednią oprawę muzyczną, która uwydatni niepowtarzalność chwili oraz ubogaci najważniejszy moment Waszego życia. Z przyjemnością Fokus Group pomoże Wam w przygotowaniu cudownego ślubu ekumenicznego, oprawionego najlepszą muzyką przygotowaną przez naszego Dj’a na wesele, który zadba o każdy szczegół Państwa wydarzenia. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą organizacji ślubu ekumenicznego, który możemy dla Państwa przygotować, spełniając oczekiwania nawet najbardziej wymagających gości.
